To achieve favorable outcomes in breeding programs, selection of parents based on General Combining Ability (GCA) and Specific Combining Ability (SCA) is so important. In order to study the genetic parameters, general and specific combining abilities and the type of disease resistance genes action against take-all disease in BREAD wheat, 6 wheat genotypes (729, 1622, 2109, 1528, 1546 and 1526) were crossed in one-way diallel cross. Seeds of F1 generations (F1s) and parents were planted in the research greenhouse of Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Iran and take-all disease tolerance, stem and root dry weights, tiller number and elements such as manganese (Mn), zink (Zn), potassium (K) and iron (Fe) concentrations in plant tissue were measured. The results of Griffing analysis showed that general and specific combining abilities were significant for all traits except tiller number and K element. In terms of Take-all disease resistance, the best general combiners were 1622 and 729 genotypes, respectively. The best resistant hybrids were 2109×1546, 546×1528 and 1622×1526 that had the highest specific combining ability. Evaluation of genetic parameters by Hayman method for disease index and disease score confirmed the results of Griffing analysis and showed that the dominance and over dominance of gene actions had the greatest importance in genetic control of the resistance to take-all disease (T-41 isolation). Finally, due to low narrow sense heritability and low genetic ratio in resistance to take-all disease, it can be concluded that selection for resistance to take-all disease does not respond well in early generations, so selection after purity, that done by bulk, single-seed descent and double haploid methods can be effective in wheat breeding.

هدف این مقاله، بررسی و مقایسه نانوایی های آزادپز با نانوایی های یارانه ای است. بدین منظور از روش مطالعه میدانی (پرسشنامه ای) استفاده شده است. در این مطالعه، نظرات مصرف کنندگان نان در استانهای آذربایجان شرقی، خراسان جنوبی، اصفهان و سیستان و بلوچستان بر اساس سوالات پرسشنامه جمع آوری و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که نان های آزادپز از نظر کیفیت، گلوتن آرد، عدد کیفی نان و قابلیت ماندگاری در جایگاه بالاتری هستند و نان های یارانه ای از دسترسی آسانتری برخوردارند. بنابراین 85 درصد مردم از نان آزادپز رضایت دارند و فقط 25 درصد مردم از نان یارانه ای راضی هستند که آنها هم از خمیر بودن نان اظهار نارضایتی می کنند. همچنین، ضایعات نان های یارانه ای بیشتر از نان های آزادپز است.

To study the effect of salinity stress on some physiological traits in wheat cultivars (Triticum aestivum L.), a factorial experiment based on randomized complete block design with three replicates was performed at 2017 in the research greenhouse of Agronomy Department, University of Tehran. Salinity treatments at two levels; control (1.2 dS/m) and sodium chloride treatment (16 dS/m) and seven wheat cultivars, Rowshan, Inia-66, Mahdavi, Khazar-1, Karaj-2, Ghods and Shole were the experimental treatments. According to the results, relative water content, yield and its components and potassium/sodium ratio decreased in all genotypes while Na+ content and remobilization of carbohydrates were increased. Salt resistant varieties, Roshan and Inia-66, had the highest level of relative water content, remobilization of soluble carbohydrates and number of grains per spike. In addition, Roshan cultivar showed the highest potassium concentration and K+/Na+ in the shoots, while Ghods and Sholeh as sensitive cultivars had the highest sodium concentration in the shoots. Findings showed that the ability of a cultivar to remobilize soluble carbohydrates is one of the traits that determine salt stress tolerance, hence, this trait is suitable for evaluating salt tolerance of wheat cultivars in the future investigations.

تحقیق حاضر روی بیست ژنوتیپ برتر گندم نان به همراه دو رقم شاهد سرداری و آذر-2 در دو منطقه کرمانشاه (ایستگاه سرارود) و کرج (ایستگاه تحقیقاتی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر) به مدت دو سال زراعی (88-1386) در دو شرایط رطوبتی متفاوت (یک بار آبیاری در زمان کاشت و آبیاری کامل) انجام شد. ژنوتیپ ها در هر آزمایش، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار ارزیابی شدند. نتایج حاصل نشان داد که تعدادی از ژنوتیپ ها دارای شاخص تحمل تنش (STI) بیشتری بودند که در بین آن ها ژنوتیپ های شماره 1 (ORF1.158/FDL//BLO/3/SHI4144/CROW/4/c)، 7 (Jcam/Emu''s''//Dove''s''/3/Alvd/4/MV17/Attila)،19 (CRR/ATTILA)، 11 (KATILA-13)و 14 (KAUZ'S'/MACHETE) از نظر پایداری بهتر، میانگین عملکرد بالاتری در هر دو شرایط دیم و آبی داشتند و صفات مرتبط با کیفیت نانوایی در آن ها مناسب بود. ژنوتیپ های شماره 10 (HAMAM-4) و 12 (KATIA-1) نیز دارای بیشترین صفات مطلوب با کیفیت نانوائی در هر دو شرایط دیم و آبی بودند. با در نظر گرفتن تمامی شاخص های محاسبه شده برای صفات مختلف، ژنوتیپ های شماره 1، 11 و 19 از نظر تحمل تنش رطوبتی، عملکرد و پایداری عملکرد و ژنوتیپ های شماره 10 و 12 از نظر تحمل تنش و کیفیت نانوایی مطلوب برای مراحل بعدی گزینش شدند.

سن معمولی گندم با نام علمی Eurygaster integriceps Put. از آفات مهم غلات به ویژه گندم و جو در ایران است که علاوه بر خسارت کمی و کاهش عملکرد، باعث افت شدید کیفیت نانوایی گندم می شود. در این تحقیق برای بررسی میزان افت کیفیت نانوایی گندم در اثر سن زدگی، 10 رقم گندم نان تجارتی کشور با کیفیت نانوایی مختلف انتخاب شد. از هرکدام از آنها یک نمونه بذر ده کیلوگرمی از مزارع سن زده کشور (مزارع کشاورزان استانهای تهران، همدان، یزد و آذربایجان شرقی) جمع آوری شد. از هر نمونه تمام دانه های سن زده جدا و سپس با استفاده از این دانه های سن زده بطور مصنوعی تعداد 8 زیر نمونه 100 گرمی با درصدهای مختلف سن زدگی آماده گردید. این زیر نمونه ها که براساس تجربیات و مطالعات گذشته انتخاب شدند، عبارت بودند از: بدون سن زدگی، %05، %1، %1.5، %2، %3، %4، %5 سن زدگی. این زیر نمونه ها برای هر رقم در چهار تکرار تهیه شد. علاوه بر نمونه های 5-0 درصدی، یک نمونه %10 نیز در دو تکرار برای هر رقم تهیه و نسبت به اندازه گیری شاخص های کیفیت نانوایی کلیه نمونه ها اقدام گردید. تجزیه واریانس داده ها نشان داد که از نظر صفات مورد بررسی تفاوت معنی داری بین ارقام وجود دارد ولی تفاوت معنی دار بین درصدهای مختلف سن زدگی (صفر تا 5 درصد سن زدگی) و اثر متقابل آن با ارقام دیده نشد. در حالیکه در سن زدگی بالای %5 افت شدیدی در شاخص های کیفیت نانوایی از جمله درصد پروتئین، حجم رسوب زلنی، حجم رسوب SDS و درصد گلوتن مرطوب مشاهده گردید. میزان کاهش شاخص های مورد بررسی در دامنه سن زدگی 10-5 درصد ارتباط مستقیمی با کیفیت نانوایی ارقام نشان داد. بطوریکه هرچه کیفیت نانوایی ارقام بالاتر بود کاهش شدیدتری در شاخص های کیفیت در اثر سن زدگی بالای %5 مشاهده شد.

یکی از روش های نوین مورد استفاده در برنامه های اصلاحی در گیاهان شناسایی مکان های صفت کمی (QTL) در ژنوم به کمک نشانگرهای مولکولی است. به منظور شناسایی QTL برای صفات کیفیت نانوایی نظیر محتوای پروتئین، حجم رسوب زلنی، حجم نان، حجم رسوب SDS، میزان جذب آب، درصد رطوبت، شاخص گلوتن، الاستیسیته گلوتن، گلوتن مرطوب، شاخص سختی دانه و وزن هزار دانه در گندم نان، یک جمعیت ژنتیکی متشکل از 169 لاین اینبرد نوترکیب (RIL) حاصل از تلاقی SeriM82 و Babax در رابطه با صفات فوق مورد ارزیابی قرار گرفت. برای شناسایی QTL از نقشه پیوستگی که با استفاده از 249 نشانگر AFLP، 264 نشانگر DarT و 74 نشانگر SSR تهیه شده بود و شامل 29 گروه لینکاژی بود، استفاده شد. در مجموع سی QTL برای صفات مورد مطالعه در شرایط نرمال و تنش به دست آمد که سه QTL برای محتوای پروتئین، شش QTL جهت گلوتن مرطوب، دو QTL مربوط به حجم نان، دو QTL جهت حجم رسوب زلنی، شش QTL جهت وزن هزار دانه و سه QTL مربوط به شاخص گلوتن شناسایی شد؛ و واریانس فنوتیپی توجیه شده به وسیله این QTLهای شناسایی شده بین 05/0 تا 47/21 درصد متغیر بود و LOD در دامنه 50/2 – 08/6 قرار داشت. QTLهای شناسایی شده بعد از اعتبارسنجی می توانند در برنامه های اصلاحی و گزینش به کمک نشانگر مورداستفاده قرار گیرند.